Các chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân xã được chia thành ba nhóm chính:

1. Nhiệm vụ, quyền hạn theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương:

Ủy ban nhân dân xã thực hiện 10 nhóm nhiệm vụ, quyền hạn chính theo Điều 22 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, bao gồm:

- Xây dựng và trình Hội đồng nhân dân cùng cấp ban hành nghị quyết để thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn đã quy định, đồng thời tổ chức thực hiện nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp.

- Tổ chức thi hành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên và nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp xã trên địa bàn, đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất và nguồn lực để thi hành.

- Thực hiện quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn, đảm bảo nền hành chính thống nhất, thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, công khai, minh bạch, phục vụ Nhân dân và chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhân dân.

- Quyết định phân bổ, giao dự toán chi đối với các khoản chưa phân bổ chi tiết; quyết định điều chỉnh dự toán ngân sách cấp mình và các nội dung khác theo quy định về ngân sách nhà nước.

- Quy định nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân xã; quyết định thành lập, tổ chức lại, thay đổi tên gọi, giải thể, quy định tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân xã theo quy định của pháp luật.

- Quản lý biên chế cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính của chính quyền địa phương xã, số lượng người làm việc hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc phạm vi quản lý; thực hiện quản lý tổ chức, hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, người hoạt động không chuyên trách trên địa bàn theo quy định của pháp luật và phân cấp của cơ quan nhà nước cấp trên.

- Quyết định theo thẩm quyền các quy hoạch chi tiết của cấp mình; thực hiện liên kết, hợp tác giữa các đơn vị hành chính cấp xã theo quy định của pháp luật.

- Ban hành Quy chế làm việc của Ủy ban nhân dân xã.

- Ban hành quyết định và các văn bản hành chính khác về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình; bãi bỏ, sửa đổi, bổ sung, thay thế văn bản do mình ban hành khi xét thấy không còn phù hợp hoặc trái pháp luật.

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân cấp, ủy quyền và các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.

2. Nhiệm vụ, quyền hạn được phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền theo quy định tại các Nghị định của Chính phủ:

Chính phủ đã ban hành 28 Nghị định quy định về phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ cho chính quyền địa phương. Trong số này, Ủy ban nhân dân xã được phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền thực hiện một số nhiệm vụ, quyền hạn chủ yếu trong các lĩnh vực sau:

- Lĩnh vực Tài chính: Quản lý, tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia; quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công; đầu tư theo phương thức đối tác công tư; đấu thầu; trưng mua, trưng dụng tài sản, tài chính đất đai; quản lý, sử dụng tài sản công; quản lý thuế; tổng hợp, thẩm định danh sách đối tượng được hỗ trợ và thay đổi diện hộ nghèo, cận nghèo; tín dụng đối với người nghèo và đối tượng chính sách khác.

- Lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường: Trồng trọt và bảo vệ thực vật; chăn nuôi và thú y; lâm nghiệp và kiểm ngư; thủy lợi; đê điều và phòng chống thiên tai; tài nguyên nước; môi trường; bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; khí tượng thủy văn; biển và hải đảo; đo đạc và bản đồ; kinh tế hợp tác và phát triển nông thôn; nông thôn mới và giảm nghèo.

- Lĩnh vực Công thương: Thẩm định, phê duyệt phương án ứng phó thiên tai cho công trình vùng hạ du đập thủy điện; cấp, cấp lại, sửa đổi, bổ sung, thu hồi Giấy phép bán lẻ sản phẩm thuốc lá; quản lý, phát triển cụm công nghiệp; sản xuất, kinh doanh rượu; kinh doanh khí; quản lý chợ; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

- Lĩnh vực Xây dựng: Cấp giấy phép xây dựng; chấp thuận về địa điểm, quy mô xây dựng công trình và thời gian tồn tại của công trình tạm; quản lý hoạt động xây dựng, chất lượng công trình xây dựng; phát triển, quản lý nhà ở; quản lý kiến trúc; quản lý phát triển đô thị; sản xuất, cung cấp, tiêu thụ nước sạch; quản lý cây xanh đô thị; quản lý và sử dụng chung công trình hạ tầng kỹ thuật; thoát nước và xử lý nước thải; quản lý trong các lĩnh vực đường bộ, đường sắt, hàng không, đường thủy nội địa; quản lý hoạt động của phương tiện phục vụ vui chơi, giải trí dưới nước.

- Lĩnh vực Nội vụ: Giải quyết quyền lợi cho người lao động khi hoãn, ngừng đình công; cấp, cấp lại, thu hồi bằng "Tổ quốc ghi công"; thống kê, báo cáo tai nạn lao động; quản lý nhà nước về hội, quỹ; giải quyết chế độ trợ cấp cho thanh niên xung phong.

- Lĩnh vực Tư pháp: Đăng ký hộ tịch; quản lý nuôi con nuôi; chứng thực; quản lý nhà nước về hòa giải ở cơ sở; giải quyết bồi thường trong trường hợp hành vi gây thiệt hại của UBND cấp huyện thuộc nhóm nhiệm vụ, quyền hạn của UBND cấp xã.

- Lĩnh vực Giáo dục và Đào tạo: Xét duyệt, thẩm định hồ sơ và lập danh sách cơ sở giáo dục mầm non, trẻ em mầm non, giáo viên mầm non được hưởng một số chính sách phát triển giáo dục mầm non; quản lý nhà nước về phổ cập giáo dục, xóa mù chữ; giải quyết về chính sách nội trú đối với học sinh, sinh viên học cao đẳng, trung cấp; ban hành kế hoạch thực hiện lộ trình nâng trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên; giải quyết về chế độ cử tuyển đối với học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số; giải quyết về chính sách miễn, giảm học phí; giải quyết về chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo.

- Lĩnh vực Khoa học và Công nghệ: Kiểm tra nhà nước về đo lường; quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa; quản lý nhà nước về đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin; cung cấp thông tin về chiến lược, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

- Lĩnh vực Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Phê duyệt kế hoạch tổ chức ngày hưởng ứng quy mô cấp xã; tiếp nhận hồ sơ thông báo thành lập, sáp nhập, giải thể thư viện; tiếp nhận thông báo tổ chức biểu diễn nghệ thuật, thi người đẹp, người mẫu; tiếp nhận thông báo chiếu phim công cộng; đề nghị công nhận khu du lịch cấp tỉnh; quản lý khai báo và hoạt động của cơ sở dịch vụ photocopy; tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, kế hoạch phát triển thông tin cơ sở; cấp, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, cấp lại, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động điểm cung cấp dịch vụ trò chơi điện tử công cộng.

- Lĩnh vực Dân tộc và Tôn giáo: Tiếp nhận thông báo tổ chức lễ hội tín ngưỡng định kỳ; tiếp nhận thông báo mở lớp bồi dưỡng về tôn giáo, danh mục hoạt động tôn giáo, tổ chức hội nghị của tổ chức tôn giáo; chấp thuận tổ chức đại hội của tổ chức tôn giáo; chấp thuận tổ chức cuộc lễ, giảng đạo ngoài cơ sở tôn giáo; tiếp nhận thông báo về việc tổ chức quyên góp của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo.

3. Nhiệm vụ, quyền hạn theo phân cấp, ủy quyền của cơ quan nhà nước cấp trên ở địa phương:

- Về phân cấp: Ủy ban nhân dân xã có thể thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà Ủy ban nhân dân tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh phân cấp. Khi thực hiện, Ủy ban nhân dân xã có quyền tham gia ý kiến vào dự thảo văn bản phân cấp, đề nghị điều chỉnh nội dung phân cấp và chịu trách nhiệm trước pháp luật, trước Ủy ban nhân dân tỉnh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh về kết quả thực hiện. Ủy ban nhân dân xã không được phân cấp tiếp nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được phân cấp.

- Về ủy quyền: Ủy ban nhân dân xã có thể nhận ủy quyền thực hiện nhiệm vụ từ Ủy ban nhân dân tỉnh hoặc người đứng đầu cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh. Đồng thời, Ủy ban nhân dân xã có thể ủy quyền cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, người đứng đầu cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác, đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân xã thực hiện một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật trong khoảng thời gian xác định kèm theo các điều kiện cụ thể, trừ trường hợp pháp luật quy định không được ủy quyền.

+ Việc ủy quyền phải bằng văn bản, xác định cụ thể nội dung, phạm vi và thời hạn ủy quyền.

+ Cơ quan, tổ chức, cá nhân nhận ủy quyền phải thực hiện đúng và chịu trách nhiệm trước cơ quan ủy quyền.

+ Cơ quan nhận ủy quyền có quyền đề nghị điều chỉnh nội dung, phạm vi, thời hạn ủy quyền.

+ Không được ủy quyền tiếp nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được ủy quyền.

+ Khi nhận uỷ quyền, Uỷ ban nhân dân xã được sử dụng hình thức văn bản, con dấu của Uỷ ban nhân dân xã để thực hiện nhiệm được uỷ quyền.